SHAKESPEARE OYUNCULUĞU // Adrian BRINE - Michael YORK

bünyamin Ergün Pzt, 26/03/2012 - 10:17 tarihinde yazdı

TÜRKÇE’DE SHAKESPEARE BİBLİYOGRAFYASI

Oyunların kabul edilen yazılma dönemlerine göre, yazarlarımızın düzenledikleri kronoloji esas alınarak, oyunların Türçe’ye çevirilerinin; çevirmenin adı, yayınevi ve yayın tarihleri (yaklaşık ya da olası bulunduğunca) aşağıda verilmiştir:

 

1590 - 1592

HERNY THE IVth (3 Bölüm)
IV. Henry : Bölümler 1-2-3, Hamit Çalışkan, İstanbul.

RICHARD III
III. Richard, Berna Boran, 1947
III. Richard, Berna Boran, Adam Yayınları, 1992

TITUS ANDRONICUS
Titus Andronicus, Ali H. Neyzi, Mitos/Boyut, 1995.

THE COMEDY OF ERRORS
Sehiv Komedyası, Mihran Boyacıyan, İstanbul, 1302.
Sehvi-Mühdik, H(asan) S(ırrı) Örikağası-zade, İstanbul, 1304 (1887).
Yanlışlıklar Komedyası, Avni Givda, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1943.
Yanlışlıklar Komedyası, Bülent Bozkurt, Remzi Kitabevi, 1993.

THE TAMING OF THE SHREW
Hırçın Kız, Mehmet Şükrü Erden, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1939.
Hırçın Kız, Nurettin Sevin, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1946.
Hırçın Kız, Nur Sabuncu, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1960.
Huysuz Kız, Bülent Bozkurt, Remzi Kitabevi, 1997.

THE TWO GENTELMEN OF VERONA
Verone’nin İki Asilzadesi, Mihran Boyacıyan, İstanbul, 1302 (1885).
Veronalı İki Centilmen, Avni Givda, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1944.

 

1592 - 1596

LOVE'S LABOUR LOST
Çevirisi bulunamadı.

ROMEO AND JULIET
Romeo ve Jüliyet Faciası, M. Boyacıyan 1302 (1885).
Romeo ve Jülyet, Dr. Abdullah Cevdet, Şehbal Dergisi, 1325 (1909).
Romeo - Jülyet, Mehmet Şükrü Erden, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1938.
Romeo ve Jülyet, İlhan Siyami Tanar, Suhulet (1864 S. Lütfi), 1938.
Romeo ve Jülyet, Kâmuran Günseli, Çığır, 1938.
Romeo - Jülyet, Ertuğrul İlgin, İnkilap, 1939.
Romeo ve Jülyet, Yusuf Mardin, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1944.
Romeo ve Jülyet, Adli Moran, Ak, 1959.
Romeo ile Jülyet, A Turan Oflazoğlu, Bilgi, 1968.
Romeo ve Juliet, Özdemir Nutku, Remzi, 1998

A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
Yaz Ortasında Bir Gecelik Rüya, Nurettin Sevin, Hilmi, 1936 (MEB 1944-1962).
Bir Yaz Gecesi Rüyası, Asena Dora, N. Salman Yayınları.
Bir Yaz Gecesi Rüyası, Mehmet Şükrü Erden, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1953.
Bahar Noktası, Can Yücel, Ağaoğlu, 1981.
Bir Yaz Gecesi Rüyası, Bülent Bozkurt, Remzi, 1992.

THE MERCHANT OF VENICE
Venedik Taciri, H(asan S(ırrı) Örikağası-zade, Matbaa-i Ebuzziya, 1301 (1884).
Venedik Taciri, Halide Edip Adıvar, İstanbul Temaşa Dergisi, 1918.
Venedik Taciri, Mehmet Şükrü Erden, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1935.
Venedik Taciri, Nurettin Sevin, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları 1938 (1958-1988).
Venedikli Tüccar, Orhan Veli Kanık, Doğan Kardeş.
Venedik Taciri, Adnan Yatlı, İstanbul, 1968.
Venedik Taciri, Bülent Bozkurt, Remzi, 1992.
Venedik Taciri, Zeynep Avcı, Mitos/Boyut, 1996.

 

1596 - 1599

KING JOHN
Çevirisi bulunamadı.

RICHARD THE IInd
II. Richard, M. Hamit Çalışkan, Yapı Kredi Yayınları.

HENRY THE IVth Parts I and II
IV. Henry, 1. ve 2. bölüm, Bülent Bozkurt, Remzi, 1992.

HENRY THE Vth
V. Henry, Ali H. Neyzi, basılı değildir.

 

1599 - 1601

THE MERRY WIVES OF WINSDOR
Windsor’un Şen Kadınları, Mefharet Ersin, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1938.
Windsor’un Şen Kadınları, Haldun Derin, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1943.

MUCH ADO ABOUT NOTHING
Kuru Gürültü, Mehmet Şükrü Elden, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1937.
Kuru Gürültü, Hamit Dereli, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1944.
Yok Yere Yaygara, Bülent Bozkurt, Remzi Kitabevi, 1998

TWELFTH NIGHT
On İkinci Gece, Mehmet Şükrü Erden, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1932.
On İkinci Gece yahut Nasıl İsterseniz, Avni Givda, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1946.
On İkinci Gece, Özdemir Nutku, Remzi 1988.
On İkinci Gece, Zeynep Avcı, Mitos/Boyut, 1996.

AS YOU LIKE IT
Nasıl Hoşunuza Giderse, Halide E. Adıvar ve Vahit Turhan, İstanbul, 1943.
Beğendiğiniz Gibi, Orhan Burian, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1943.
Size Nasıl Geliyorsa, Bülent Bozkurt, Remzi, 1996.

 

1601 - 1603

ALL’S WELL THAT ENDS WELL
Yeter ki Sonu İyi Bitsin, Özdemir Nutku, Remzi, 1988.

TROILOS AND CRESSIDA
Troilos ve Kressida, Sabahattin Eyuboğlu ve Mina Urgan, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1956 (1993 Adam).

MEASURE FOR MEASURE
Ölçüye Ölçü, İ. Galip Arcan, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1935.
Kısasa Kısas, Ali Taygun, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1976.
Kısasa Kısas, Zeynep Avcı, Mitos/Boyut, 1996.

JULIUS CEASAR
Jül Sezar, Dr. Abdullah Cevdet, Mısır, 1908.
Jül Sezar, Mehmet Şükrü Elden, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1930.
Jül Sezar, Orhan Burian, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1940.
Julius Ceasar, Nurettin Sevin, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1944.
Julius Ceasar, Sabahattin Eyuboğlu, Remzi, 1955.

HAMLET
Hamlet, Dr. Abdullah Cevdet, Mısır, 1908.
Hamlet, Ertuğrul Muhsin, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1927.
Hamlet, Mehmet Nadir, Bazı Bölümler - Hazine-İ-Evrak.
Hamlet, Can Doğan, İstanbul Belediye Tiyatrosu.
Danimarka Prensi Hamlet, Kâmuran Şerif, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Hamlet, H.E. Adıvar - Vahit Turhan, İstanbul Üniversitesi Yayınları.
Hamlet, Orhan Burian, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1944.
Hamlet, Orhan Veli Kanık, Doğan Kardeş.
Hamlet, Sebahattin Eyuboğlu, Remzi.
Hamlet, Peyami Sefa.
Hamlet, Can Yücel, Adam 1992 (Papirüs 1996).
Hamlet, Bülent Bozkurt, Remzi, 2000.

MACHBETH
Macbeth, Dr. Ertuğrul Cevdet, Mısır, 1909.
Macbeth, Mehmet Şükrü Erden, İstanbul belediye Tiyatrosu, 1931.
Macbeth, Orhan Burian, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1945.
Macbeth, Sabahattin Eyuboğlu, İstanbul Van (sonra Remzi, 2002'den sonra Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları), 1962.
Macbeth Opero Librettosu, Nazım Engin, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1964.
Macbeth Uyarlaması, Ümit Kıvanç, İstanbul, 1991.

OTHELLO
Othello, Hasan Bedrettin-Mehmet Rifat, Temaşa 2. cilt, 3. cüz, Kırk Anbar Matbaası 1293 (1876).
Othello, Mihran M. Boyacıyan, Manzume-i Efkâr Matbaası, İstanbul, 1328 (1912).
Othello, Salih Fuat, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1923.
Othello, Dr. Refet, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1931.
Othello, Orhan Burian, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1940.
Othello, Peyami Sefa.
Othello, Vahit Turhan ve A. Turan Oflazoğlu, İstanbul Üniversitesi Yayınları.
Othello, Ülkü Tamer, Varlık, 1964.
Othello, Necil Kâzım Akses-U. Cemâl Erkin, Opera, 1970.
Othello, Özdemir Nutku, Remzi, 1985.

 

1606 - 1609

KING LEAR
Kral Lear, Dr. Abdullah Cevdet, İstanbul, 1912.
Kral Lir (King Lear), Seniha Bedri Göknil, İstanbul Türk Yurdu Basım, 1937.
Kral Lear, İrfan Şahinbaş, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1945.
Kral Lear, Özdemir Nutku, Remzi, 1960.

TIMON OF ATHENS
Atinalı Timon, Orhan Burian, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1945 (1965).
Atinalı Timon, Sabahattin Eyuboğlu, Remzi, 1960.

CORIOLANUS
Koryalanus Faciası, Seniha Sami, Hilmi, 1942.
Coriolanus, H.E. Adıvar-V. Turhan, İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1945.
Coriolanus, Ali Taygun, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1977.
Koryalanus Faciası, Timaş Yayınları, 1992.
Coriolanus, Bülent Bozkurt, Remzi, 1944.

ANTONY AND CLEOPATRA
Antuan ve Cleopatra, Dr. Abdullah Cevdet, İstanbul, 1921.
Kleopatra ve Antuvan, Mehmet Nadir, Tarih Gazetesi.
Antonius ve Kleopatra, Saffet Korkut, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1944.
Antonius ve Kleopatra, Seniha Sami, Hilmi, 1946.
Antonius ve Kleopatra, H.E. Adıvar - Mina Urgan, İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1949.
Antonius ve Kleopatra, Sabahattin Eyuboğlu, T.İş Bankası, 2001.
Kleopatra, Günaydın Klasikleri, İstanbul, 1986.

 

1608 - 1613

PERICLES
Perikles - Sur Prensi, Hamdi Koç, Yaprak, 1992.
Perikles, Ahmet Leventoğlu, YKY, 1992.

CYMBELINE
Cymbeline, Prof Engin Uzmen, İmge, 1992.

A WINSTER’S TALE
Kış Masalı, Mehmet Nadir, İstanbul, 1882.
Kış Masalı, Mefharet Ersin, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1942.
Kış Masalı, A. Turan Oflazoğlu, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1973.

THE TEMPEST
Fırtına, Mustafa Işıksal, Gazi Terbiye.
Fırtına, Halit Derin, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1944.
Fırtına, Celal Balkır, İstanbul Belediye Tiyatrosu, 1946.
Fırtına, Can Yücel, Adam, 1991.
Fırtına, Bülent Bozkurt, Remzi, 1994.

THE FAMOUS HISTORY OF THE LIFE OF HENRY VIII
Kral VIII. Henri, Belkıs Boyar, İstanbul, 1947.

SONNETS
Tüm Soneler, Talat S. Hamlan, Cem, 1989.
Soneler, Saadet ve Bülent Bozkurt, Remzi, İstanbul, 1996.

SHAKESPEARE OYUNCULUĞU
Adrian BRINE - Michael YORK
Çevirmen; Ali H. NEYZİ
T. İş Bankası Kültür Yayınları
2002, 2. Basım, Sf. 389-394

Not: Yukarıdaki kronolojiyi derleyen Ali H. NEYZİ, altın değerinde bir çalışma yapmış. Teşekkürler. Metinde bilmeniz gerektiğini düşündüğüm bir iki küçük yanlışlık mevcut, bilmeniz gerektiğini düşünüyorum. Mehmet Şükrü Erden'in soyadı bir ara "Elden"e dönüşmüş ve bir iki yerde de "Macbeth", "Makbeth" olmuş. Elden - Erden meselesine el atmadım ancak affınıza sığınarak Metin içindeki Makbeth'leri Macbeth olarak düzelttim.
Bu "bibliyografya"nın değerini bilen bilir. Haydi bakalım! Şimdi sahaflarda kitap arama zamanı...

__________________________

Bu bir kılavuz kitap değildir. Kitapta, belirli bir sistemin aktarılması, birtakım kuralların belirlenmesi ve de özel bir sistemin tanıtılması söz konusu değildir. Shakespeare birbirinden ayrı bin karakter yarattığı için böyle bir girişim zaten mümkün olmaz. Sözünü ettiğimiz oyun yazarı, işini o işin yapıldığı yerden öğrenmiş, bir yandan rol yaparken bir yandan da çabucak geride bırakmasını, onların kuramlara ve geleneklere sıkı sıkıya bağlı kalmalarına ve Shakespeaer'in onlar gibi bir eğitim almamasına bağlayabiliriz.

Shakespeare, sahne tekniği ve oyunculuk kurallarını kendinden önce yaşmış ya da günümüze kadar oyun yazmış herkesten çok daha iyi bilen bir kişiydi. Bir yandan oyuncularına gerçekleştirilmesi imkânsız görünen görevler verip, hayal gücünün sınırlarını zorlayan özel durumlar yaratırken, diğer yandan da oyuncularına bu görevleri nasıl başaracaklarının yollarını göstermesini biliyordu. Çözmesini bilebilirsek, oyunlarının en iyi nasıl sahneleneceğine dair bütün soruların cevaplarını onun dizelerinde bulabiliriz. Ne var ki, bir oyuncunun Shakespeare'i anlamak için, o güne kadar oyunculuk konusunda edinmiş olduğu bilgilerden arınarak, açık fikirli olması gerekir.

Shakespeare'in kendisi de tanınmış bir oyuncuydu (oyunlarının toplu olarak basıldığı ilk kitapta "Tüm Oyunlarımızda Rol Almış Önemli Oyuncularımız" listesinde onun adını ilk sırada görmekteyiz). Fakat bir "yıldız" olmamıştı. Moliér'se tam bir "yıldız oyuncuydu" ve ona en çok kendisi için yazdığı rollerde ilham gelirdi. Shakespeare, Moliére'e'in aksine, oyunlarında en küçük rolü oynayacak bir aktörü bile küçümsemeyerek her küçük rol için bir karakter yaratmaktan ve her oyuncusuna sahnede kendini kanıtlayabilecek bir şeyler yapma fırsatını vermekten kaçınmamıştı.

Günümüzde, oyuncuların Shakespeare'le ilgili sorunlarının çoğu, Shakespeare'in yazdıklarıyla, sahnede gördükleri, okudukları ya da düşledikleri Shakespeare arasında net bir ayrıma gidememiş olmalarından kaynaklanır. Gelenekler, kuramlar ve başka oyuncuların performansları, Shakespeare'i anlamaya giden yolu tıkamaktadır. Dizeler doğru okunup doğru anlaşılmalıdır. Kanımızca asıl yapılması gereken, şairin ne yazmış olduğunu görerek dizelerin doğru anlamlarını bulup çıkarmaktır. Bu tür bir kavrayış için, İngiliz tiyatrosunun yeniden inşa edildiği, İngiliz dilinin biçimlendiği dönemi anlamak şarttır. Oyun metinlerinin içlerine gizlenmiş olan inanılmaz enerji kaynaklarını harekete geçirebilen bir oyuncunun hem hayal gücü hem de oyunculuk yeteneği akıl almaz bir biçimde gelişir ve canlanır.

ÖZEL NOT
Bu kitaba almış olduğumuz örnek dizelerin birçoğu şairin en tanınmış oyunlarından seçilmiştir - neredeyse herkesin bildiği gibi Hamlet, bu oyunların başında gelmektedir. Yine de, bu kitabı okuyacakların Macbeth, Othello, Beğendiğiniz gibi (As You Like It), IV. Henry ve belki de V. Henry (özellikle koro bölümü) hakkında biraz bilgi sahibi olmalarında fayda vardır. Ayrıca Shakespeare'in Sonelerini yanınızda bulundursanız iyi edersiniz.

SHAKESPEARE OYUNCULUĞU
Adrian BRINE - Michael YORK
Çevirmen; Ali H. NEYZİ
T. İş Bankası Kültür Yayınları
2002, 2. Basım, Sf. 13-14

__________________________

anlamak.com bünyesindeki diğer Shakespeare ile ilgili kitaplar:
+ SHAKESPEARE'in TARİHİ OYUNLARI: Kaynaklar Işığında Başlıca Kişiler // Dr. Engin UZMEN
+ SHAKESPEARE ve KÜLTÜR BİRİKİMİ / Rönesans İngiltere'sinde Toplumsal Enerjinin Dolaşımı // Stephen Greenblatt
+ The Complete Works of William Shakespeare

kategori: