Aradıklarınızı bulacak mısınız? Nerede?

Bir analize girişmek istiyorum... Bu analizden birtakım kurallar çıkaracak değilim; var olanı oldugu gibi görmeye çalışmak, daha sonra "olduğu gibi"nin berisini ve ötesini kurcalamak ve yorumlamaya çalışmak istiyorum. Genelleme yapmaktan kaçınacağım. Doğruya ulaşıp ulaşamayacağımı - yine şimdilik - bilmiyorum; çünkü, ulaştığımı sandığım doğru yer ve anlam değiştiriyor; GELECEK verili değil; dikte edilmeye calışılsa da, verili değil; verili olan BUGÜN de, geleceğin bir proto-tipi, bir maketi, bir ön-tasarımı değildir ve olmayacaktır(işte inanç, işte ideologya!)... Safdil iyimser miyim? Bilmem. Teslimiyetci kötümser olmamak, şu an daha önemli benim için(bizim için?)...

Aşağıda uzunca bir tablo bulacaksınız. Benim "Postmodern Kargaşa Üzerine Bir Analiz Başlangıcı" diye adlandırdığım bu tablo, sizi bir tercihe zorlamamalı. Çünkü, "tarihin belirli bir an'ında"ki izlenimlerimi yansıtmaktadir. Bugünkü izlenimlerdir bunlar, kuşkucu belirleyiciliğin belirsizliğini taşıyabilir. Modern'in içinde, demin andım(hafazanallah), Zdanov yer aldığı gibi, McCarthy alçağı da var, unutmayalım. Ne garip, bu yaratıklarin ikisini de, Postmodern olan'ın içine yerleştirmekte güçlük çekmeyebilirsiniz.

Tabloda Modern'in solda, Postmodern'in sağda yer alması da rastlantısaldır... 1928 yılında harf "devrim"i yapılmasaydı Türkiye'de, modernizm sağda, Postmodernizm solda olabilirdi.(İnsan başının soldan sağa, sağdan sola, yukarıdan aşağıya, aşağıdan yukarıya, integral, sarmal vd. devinimleri ile bu devinimlerin bazı dizge- lerini yönlendirici özellikleri üzerine bir inceleme hakkını saklı tutuyorum!)

Analitik tabloyu izlemeye başlayabiliriz...

Böyle bir tablo, eksiksiz olamıyor. Fakat yatay ikilemler hayli doğurgan. Sıralama, tümüyle özgur çağrışım sonucu; politik/sosyolojik/semantik öbekleme yer yer var. Önyargılara dayalı bir olumlama/olumsuzlama çabasina girişmedim. Başka bir deyişle, bu tabloda modernizme ve postmodernizme birtakim işaretler var; ama, bunların hakikatini araştırmak başka bir çalışmanın konusu.

Postmodernizm, modernizmin ulaştığı sonuçlardan birisidir.

Postmodernizmin, modernizmin yeniliğe açık bir uğrağı olup olmadığı önemle tartışılmalı. Postmodernizmin, bir modernist gelişim uğrağı kılınıp kılınamayacağı önemle irdelenmeli. İyimser olmak icin savaşmak gerek.

Sağ yan, ürkütücü görünüyor. Ancak, sol yanda da eleştirdiğim, sevmedigim, hatta nefret ettiğim öğeler var. Yine de, (*) işaretli kişiler ve öğeler hariç, Postmodernist dikey, modernist dikey'e bir kez daha yaklaştırıyor beni.

Bayanlar, baylar... Bu yazıyı sürdürmeyi düşünüyorum. Modern/postmodern arasındaki bir yatay ikilem, ayrı bir incelemenin konusu olabilir. Evet, bu yazıyı sürdürmeyi düşünüyorum. Belki de yıllar sonra.

Hulki Aktunc
VARLIK dergisi
Kasım 1992, s.16-17