astronomi

MİMAR SİNAN’IN MERKÜR’DE İŞİ NE?

Bünyamin Ergün — Fri, 07 Dec 2007 14:00:13 +0200

GEZEGEN, GÖKTAŞI, DİĞER GÜNEŞ SİSTEMİ GÖK CİSİMLERİ İSİMLERİNDE "TÜRKLER"

Kuşaklar boyu, her doğan çocuğa mutlaka farklı ve daha önce kesinlikle kullanılmamış bir isim bulmak zorunda kalsaydık, ne olurdu?

İşte bugün astronomların, hergün yeni keşfedilen, yıldız göktaşı, kuyrukluyıldız, gezegencik (astreoid), gezegen ayları, bu gök cisimleri üzerindeki dağlar, vadiler, kraterler ve diğer yapılar gibi ayrıntıların isimlendirilmesinde karşılaştırılan durum da bir ölçüde buna benzemeye başladı. Uluslararası Astronomi Birliği (International Astronomical Union), IAU’nun, belli yıllarda gerçekleştirdiği genel kurul çalışmalarında, ‘isimlendirme alt komisyonu sayılabilecek olan çalışma gruplarından gelen öneriler görüşülerek kabul edildikten sonra, bu isimler resmiyet kazanmakta.

İsimlendirmeyi kolaylaştırmak için isimlendirme çalışmalarında uyulması gereken bazı genel kurallar olmakla birlikte tarihi birikim de önemlidir. Örneğin, gezegen gibi sayıca az ve önemli gök cisimlerinde Roma mitolojisi ön planda. Gezegenlerle ilgili daha ayrıntıda isimlendirmelerse, genelde, söz konusu gezegenin eski Yunan (Grek) ve Roma mitolojisindeki konumuna bakılarak yapılmakta.

devamını oku

GALILEO'nun KIZI / bilim, inanç ve sevgi üstüne bir inceleme // Dava Sobel

Bünyamin Ergün — Tue, 03 Jul 2007 08:01:46 +0300

Çağrılı; Roma’daki Engizisyon Sarayında, Muhterem Komiser Pederin her zamanki makamında, Engizisyon Savcısı Carlo Sinceri Cenaplarının yardımcılığını yaptığı Genel Komiser Muhterem Peder Fra Vincenzo Maculano da Firenzuola’nın huzurunda şahsen çıkartıldı, vs.

Hakikate şahadet etmeye yemin eden, Floransalı merhum Vincenzio Galilei oğlu, yetmiş yaşındaki Galileo’ya Pederler sordu:

S: Roma’ya hangi yolla ve ne kadar süre önce geldi?

C: Roma’ya perhiz ayının ilk Pazar günü bir tahtırevanla geldim.

S: Roma’ya kendi rızasıyla mı geldi yoksa çağrıldı veya birinden emir mi aldı? Eger öyleyse emri veren kimdi?

C: Floransa’daki Engizisyon Pederi, Roma’ya gelmemi ve kendimi Engizisyona taktim etmemi emretti.

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 10. Mektup - David Fabricius (1605)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:10:00 +0200

Leotoplatz
Hradcany Tepesi
Prag
Paskalya Yortusu 1605

David Fabricius: Friesland

Mektup yazma sözümde geç kaldığım için bu kurtuluş festivalinde, artık oturup sana yazmam ve başarımdan söz etmem gerek. Sevgili Fabricius, ben ne kadar aptal bir kuşmuşum! Araştırmam boyunca Mars yörüngesi sorununun yanıtını elimde tutuyormuşum da, haberim yokmuş! 8 dakikalık bir yay hatası nedeniyle o sorunla uğraşmaktan vazgeçtiğimden bu yana dört uzun yıl geçti ve şimdi yeniden bu konuya yöneldim. Bu arada elbette geometride çok ustalaştım ve Mars sorununda işime çok yarayacak bir sürü matematiksel yöntem geliştirdim. Son saldırı iki üç yılımı daha aldı. Eğer içinde yaşadığım koşullar daha iyi olsaydı, bu işi daha kısa bir zamanda bitirebilirdim, fakat bu süre içinde bağırsaklarımdan hastalandım, 1604 Nova’sı ile ilgilendim ve bir oğlum oldu. Fakat gecikmenin nedeni de yine de benim kendi aptallığım. Bunu itiraf etmekten acı duyuyorum, ama çözümü bulduğumdan bile, bunun aradığım çözüm olduğunun ayırdımında değildim. İşte böyle ilerliyoruz sevgili Doktor, bir düşte körlemesine akıllı, ama gelişmemiş çocuklar gibi!

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 9. Mektup - Hans Georg Herwart von Hohenburg (1606)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:09:13 +0200

Wenzel Malikânesi
Prag
Noel 1606

Hans Georg Herwart von Hohenburg: Münih

Salve. Korkarım bu yazım, size ve ailenize yapılmış en kısa mutluluk dileği olacak. Saray kutlama hazırlıklarıyla meşgul ve şimdilik beni unuttukları için rahatsız edilmeden kendimi çalışmalarıma verebiliyorum. Uzun ve yorucu bir uçuştan sonra bitkin düşen düşünce gücümüzün, en umulmadık zamanlarda yeniden görkemli yüksekliklere çıkması ne kadar tuhaf, öyle değil mi? Astronomia Nova’yı sonunda bitirdikten ve bir iki yıl şöyle bir dinlenip taze enerji kazanmayı umut ederken işte yine taze ve şevkle yedi yıl önce yeni bir astronomi kurmak için ara verdiğim evrensel uyum çalışmalarına eğilerek, yine harekete geçmiş durumdayım.

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 8. Mektup - Frau Katharina & Heinrich Kepler (Nisan 1610)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:08:25 +0200

Cramer Köşkleri
Prag
Nisan 1610

Frau Katharina &Heinrich Kepler: Weilderstadt

Anne, yatığın iş hakkında kulağıma kötü & korkunç haberler geldi. Nereden duyduğumu boşver. Bu konu üzerinde seninle konuşmuştum, ama öyle görünüyor ki, yine konuşmam gerekecek, üstelik sert bir biçimde. Weil & çevresinde senin hakkında neler söylendiğini biliyor musun? Kendi güvenliğin için endişelenmesen bile en azından aileni, kariyerini ve çocuklarını düşün. Weil’in küçük bir yer olduğunu biliyorum ve herkes bu skandalın gerçek olup olmadığı konusunda bir şeyler söyleyecek ve her tür olasılığa karşı önlem alınmasını isteyecek. Swabia’dan hemen her gün bir yakılma haberi alıyoruz. Kendini kandırma, bu alevlerin tehdidine karşı kimsenin bağışıklığı yok.

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 7. Mektup - Profesör Gio. A. Magini (Eylül 1610)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:07:39 +0200

Prag
Eylül 1610

Profesör Gio. A. Magini : Bologna

Harika haberler, benim sevgili efendim: kendisine çalıştığım yaz boyunca prenslerin Konseyi için burada olan Cologne’lu Elector Ernst, geçen hafta Viyana’ya yaptığı kısa bir geziden döndü ve beraberinde bir teleskop getirdi. Teleskop, Galileo’nun Bavyera Arşidük’üne verdiğinin tıpatıp aynısı. Cimri ruhlu Padualı, en sonunda dostlarımın ve efendilerimin inceliği sayesinde kıskançlığından hüsrana uğradı. Belki de dünyada her şeye rağmen adalet vardır.

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 6. Mektup - Georg Fugger (Ekim 1610)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:06:39 +0200

Aedes Cramerianis
Prag
Ekim 1610

Georg Fugger: Venedik

Bana ve yaptığıma gösterdiğiniz sadık desteğiniz için, sıcak & içten teşekkürlerimi yeniden iletmeme izin verin. Ayrıca Dissertatio cum nuncio sidero’m için söylediğiniz o güzel sözler ve bu küçük yapıtta öne sürdüğüm düşüncelerimi İtalya’da tanıtmak için gösterdiğiniz çabalar için de teşekkür etmek istiyorum. Fakat yine belirtmek zorundayım ki, beni Galileo’ya karşı bu denli coşkuyla desteklemenizi eleştiriyorum. Ben Galileo’ya karşı değilim. Dissertatio sizin söylediğiniz gibi, onun maskesini düşüren bir yapıt değil. Eğer kitapçığımı dikkatle okursanız göreceksiniz ki, onun bulgularını sevinçle karşılıyorum. Bu sizi şaşırtıyor mu? Belki de düş kırıklığına uğradınız? Benimle doğrudan yazışma alçakgönüllülüğünü bile göstermeyen birine karşı nasıl sempati duyabildiğimi soracaksınız belki de? Fakat daha önce de belirttiğim gibi benim için önemli olan gerçektir ve gerçek nerede olursa olsun, bana hangi koşullarda ulaşırsa ulaşsın, ona saygı duyar & kutlarım onu. Bazen düşünüyorum da, insanlar nesnel gerçeği bulmaktan çok, kendini beğenmiş ve akıllı bir adamı alt etmiş olmak için bu tartışmaya giriyorlar. Fakat o adam onlarla alay etmeyecek kadar kurnaz. O genç palyaço, Magini’nin asistanı Martin Horky, Galileo’yu o sözde Refutation’ında (Tekszip) kötülerken, benden alıntılar yapma küstahlığını gösterdi. Bu genç kuklayla tüm ilişkilerimi kesmekte hiç gecikmedim.

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 5. Mektup - Johannes Fabricius (1611)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:05:12 +0200

Prag
Aralık 1611

Johannes Fabricius: Wittenberg

Ah, benim sevgili genç efendim, bu gizemli güneş lekelerini araştırmanıza ne kadar sevindiğimi bilemezsiniz. Yalnızca araştırmalarınızın zorluk ve yaratılığına karşı hayranlık duymakla kalmıyor, aynı zamanda onlar sayesinde, yaşadığım bu korkunç zamanlardan o eski güzel günlere dönüyorum. Bu yalnızca beş yıl önce miydi? O lekeleri, bu yüzyılda ilk defa gözlemleyen kişi olarak çok şanslıyım? Bunu, deyim yerindeyse içinizdeki ateşi söndürmek için söylemiyorum (hatta Scheiner ve Galileo arasında geçen, keşfin önceliği tartışmasına bile girmeye niyetli değilim), yalnızca, bu korkunç yılın bana yaşattığı felaketten önce, bilimsel çalışmalarımı mutlu ve masum bir biçimde yaptığım zamanlar olduğunu belirtmek amacını güdüyorum.

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 4. Mektup - George Fugger, legatus imperatorius Venedik (Nisan 1610)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:04:04 +0200

Prag
Nisan 1610

George Fugger, legatus imperatorius: Venedik

Sessiz kalıp gecikmem size son mektubunuzda yazdığı her şeyi kabul ettiğimi düşündürmesin diye ve Galileo, Venedik Cumhuriyeti’nin hizmetinde çalıştığından konumunuz bu konularla oldukça ilgili olması nedeniyle, çalışmalarıma ara verip size hemen bir yanıt vermeyi gerekli gördüm. İnanın bana sevgili efendim, Padualı ile benim aramdaki üstünlük iddialarına ilişkin söyledikleriniz bana çok dokundu. Ne var ki, onunla yarışmadığım için, alkışa ve desteğe ihtiyacım yok. Elbette ki söylediğiniz şey çokdoğru, bu keşif ve savlarında Kraliyet Matematikçisi’nin onayına gereksinimi var; ve sizin söylediğiniz gibi bu, bana yaklaşmasının temel nedeni olabilir. Ama neden olmasın? Ünlü olmadan yıllar önce ve Mysterium’um daha yeni basılmışken, ona yaklaşmaya çalışan bendim. Doğru, o zamanlar benim için fazla bir şey yapmadı. Belki kendi işleriyle o kadar yoğundu ki, benim kitabıma bakacak zamanı olmadı. Kendini beğenmiş ve nankör biri olduğunu ben de duydum, evet.

devamını oku

KEPLER'in MEKTUPLARI // 3. Mektup - Signor Prof. Giorgio Antonio Magini (Mart 1610)

Bünyamin Ergün — Thu, 07 Dec 2006 08:03:24 +0200

Aedis Cramerianis
Prag
Mart 1610

Signor Prog. Giorgio Antonio Magini: Bologna

Sanki, sabah uyandığında gökyüzünde iki güneş gören biri gibiyim. Bu elbette lafın gelişi. İki tane güneş bir mucize ya da büyü olurdu, fakat bu insan gözü ve aklı ile ortaya konmuş bir şey. Bana öyle geliyor ki, yüzlerce yıl süren bir durgunluktan sonra herşey büyük bir hızla akışa geçiyor; her yönden gelen bu küçük akıntılar bir yerde birleşerek, bütün o yanlış anlamalarımızın kırık ve gülünç parçalarını sürükleyip götüren büyük bir ırmağa dönüşüyor. Göksel mekanizma konusundaki bütün bilgilerimizi alt üst eden Astronomia Nova basılalı daha oniki ay olmadı ve şimdi de Padua’dan gelen şu haberlere bakın! Siz İtalya’dasınız ve kuşkusuz böyle şeylere alışıksınız ve en şaşırtıcı olayların bile belli bir zaman sonra sıradanlaştığını biliyorum, ne var ki bizim için bu hâlâ çok şaşırtıcı ve ürkütücü.

devamını oku