18. yy. "Aydınlanma Çağı" düşünürlerine geçmeden önce, ilkçağ aydınlanmacıları olarak adlandırılan sofistlere bir göz atmak anlamlı olsa gerek.

SOFİSTLER:

İ.Ö.V. ve IV. yüzyıl düşünürleridir. Felsefi düşüncelerinin merkezine insanı koydukları için Yunan felsefesinde doğa felsefesi, önemce ikinci sıraya düşmüş, insan felsefesi birinci sıraya yükselmiştir.

Yunan aydınlanmasının düşünürleri olan sofistler, inanç üzerinden yükselen geleneksel Yunan düşünüşüne karşın herşeyi akıl süzgecinden geçirme yolunu tutmuşlardır.

"Bütün şeylerin ölçüsü insandır" diyen Protagoras, "Hiçbir şey yoktur, varsa bile kavranılamaz, kavranılır olsa da öteki insanlara bildirilemez ve anlatılamaz" diyen Georgias'ı "tabiattan hepimiz her şey'de aynı yaratılmışsızdır, Hellen olsun, barbar olsun." diyen Antiphon, "Hak kudretlinindir" diyen Thrasymakhos, İ.S. 19. yüzyılındüşünürü Nietzsche'nin "Ubermensch" (insan-üstü) doktrinin hatırlatan düşünceleriyle Kallikles, en önemli temsilcilerindendir.

Sanat, insanın üretim ilişkileri temelinde toplumsallaşmasının yarattığı bütün kurumlar gibi, hayatın maddi üretiminden bağımsız olarak belirlenmez. Ancak bu kurumlar, basitçe, üretim ilişkilerinin bir sonucu değil; hayatın maddi üretiminin belirlenimiyle ortaya çıkan birer üründür.

Sanat, bilim ve felsefe ile birlikte hayatı anlamanın, anlamlandırmanın ve ilerletmenin bir aracıdır. Sanat, bilim ve felsefe gibi gelişmek için özgür ortam arar ve özgürleştiricidir.

ROMAN SANATI

6. yüzyılda, Barbarlar, yıktıkları imparatorluğun topraklarına yerleşmiş bulunuyorlardı. Bu yüzyıldan 11. yüzyıla kadar olgun bir mimarlık anlayışına bir türlü ulaşamadılar. 11. yüzyıldan itibaren, gelişen toplumların şehirleşme ihtiyacının da etkisiyle mimarlık sanatında önemli gelişmeler yaşandı. Salt ihtiyaca yönelik eğreti yapılar yerini, ihtiyacın estetik beğenilerle bütünleştiği eserlere bıraktı. Bu aslında göçebeliğin kuralsız sınırsızlığından, yerleşik hayatın tanımlı ve düzenli uygarlaşmasına geçişin bir ürünüydü.

BİLİM VE AYDINLANMA

Aydınlanma kavramına geniş bir perspektiften yaklaşıldığında bilimdeki her ilerlemenin bir bilgilenme, bilinçlenme, ve aydınlanma demek olduğu ve bu bağlamda bilim ve aydınlanma konusuna ilk uygarlıklardan başlamak suretiyle incelemeye girişmek gerekliliği kendini hissettirir.

Konumuz ise burjuvazinin, feodalizm denilen sosyo-ekonomik sürece karşı giriştiği mücadele ve sonraki sürecin daha çok üstyapısal niteliklerini tanımlayan ve adına "Aydınlanma" denilen dönem. Yani 17. ve 18. yüzyıl Aydınlanması.

Bilim ve Aydınlanma'yı yan yana getirdiğimizde ise, incelemeyi modern bilimlere ve bu bilimlerin ortaya çıktığı 16. ve 17. yüzyıla kaydırmak zorundayız.

Aydınlanma çağı, 18. yüzyıl Avrupa'sına damgasını vuran;toplumsal, bilimsel, felsefi vb. alanlardaki köklü değişimleri ve gelişmeleri sağlayan bu çağa "Akıl Çağı" demek yerinde olacaktır. Çünkü Aydınlanma çağı, feodal bağların ve kurumların topa tutulduğu, feodalizmin içinde ortaya çıkan ve olgunlaşan burjuvazinin amaçlarının gözetildiği büyük değişimlerin görüldüğü bir çağ. Bugünü anlamak istiyorsak geçmişi gözardı ederek yapamayız bunu ve günümüz dünyasını, hızla "globalleşen" dünyamızı -ya da Samir Amin'in deyişi ile "Kaos İmparatorluğu"nu- anlamak istiyorsak ve evrenin ve insanın yitişi karşısında daha fazla sessiz kalınamayacağı kanaatini taşıyorsak anlayamadan, bilmeden değistiremeyeceğimizi biliyorsak, anlama ve anlamlandırma çabasından kaçmamalıyız. İşte bu nedenlerden ötürü günümüz burjuva toplumlarını ve ideolojisini tanımlayabilmek için, burjuva siyaset kuramının oluşturulduğu döneme, felsefi söylemin çoklukla burjuvaziye hizmet ettiği ya da burjuvazinin bu söylemi kendi çıkarları için kullandığı, Aydınlanma Çağı'na bakmak gerekir.

"Müvekkilem, inşasında bulunmadığı, nedenini nasılını kestiremediği bir dönemin kurbanıdır. Bu dönem baskın gibi gelmiş, eski Türkiyeliler, zihinlerindeki tasarımların hemen tümünün sahici dünyadaki karşılıklarını kaybetmişlerdir. Anadillerinin sözcükleri yaşadıkları hayatla aralarındaki köprüleri atmış gibidirler; yaşama dair hiçbir olgu ile iletişim kuramamaktadırlar.

Sayın Yargıç, eski Türkiye'de böyle bir dönem yaşandığına Sayın Jüri Üyeleri ve mahkemenizi izleyen Mağdurlar tanıktırlar. Eski Türkiye'de bu dönemde 'insan' kelimesinin anlamı üzerinde bile mutabakat yoktur! Bugün bu salonda bulunan herkes hatırlayacaktır. Bu dönemde, örneğin, Salihun Camiası mensuplarının 'insan' formatı, evlerinde köpek besleyenleri dışlarken, IHD Camiası mensuplarının 'insan' formatı, sol ideolojileri benimsemeyen Kürt kökenlileri dışlamaktadır. Temel format üzerinde dahi mutabakat sağlanamayınca her şey kopmuş, büyük konfizyonal boşluğa girilmiştir.

WEB sayfası "Kork-ma!" sözcüğüyle açıldı. İmre Kadızade, sözcüğü izleyen sinyalin eski Türk İstiklâl Marşının ilk notaları olduğunu bu defa hiçbir kuşkuya meydan vermeyecek şekilde tanıdı. Kalbi çarpmaya, kasıklarından yükselen sıcaklık başına yürümeye başladı. Bir iki saniye içinde yüzünün kızaracağını, ellerinin titreyeceğini biliyordu.

Bir nota, bir kelime, ya da bir şeklin eski Türkiye nostaljisini uyarmaya yettiğini düşündü. Modernist formatını değiştirmeye yetmeyen güçsüzlüğüne kahretti. Urallar'ın ilgisini kaybetmek istemiyor, bir yandan da onun bir Salik olduğunu, eriştiği mertebenin böylesi duygusallıklara kapılmayacak kadar gelişmişlik anlamına geldiğini umuyordu. Eski Türkiye'nin yaşamını dayanılmaz kılan olumsuzluklarını hatırlamaya, kendisini özlem duygularından kurtarmaya çabalarken, Salik'in "işte, burada!" dediğini duydu, "Bakın!"

KOA.TIP.MER.@Washington DC www. Aphasia Yavaş İlerleyici Afazi Sendromu Sinonimteri: Mesulam sendromu, de-mans olmaksızın yavaş ilerleyici afazi.